Gelezen: Londen, spookstad : hoe een cholera-epidemie de wetenschap, de steden en de moderne wereld veranderde / Steven Johnson

Niet het onderwerp, niet de stad waar het zich afspeelt en zelfs niet die hele lange ondertitel trok mijn aandacht toen ik een aantal maanden geleden voor het eerst las over ‘Londen, spookstad : hoe een cholera-epidemie de wetenschap, de steden en de moderne wereld veranderde‘. Nee, het was schrijver Steven Johnson waardoor ik gexc3xafnteresseerd raakte.
Met deze meneer maakte ik voor het eerst kennis via Edwin en zijn leestip Everything Bad Is Good For You ‘. Tot een volledige blogpost over dit boek kwam het nooit, het kwam alleen zijdelings ter sprake maar ik vond het een heel aardig boek over populaire cultuur en dan met name hoe games en tv-series ons in de loop der jaren (blijkbaar) slimmer hebben gemaakt.

Maar dit is totaal andere koek! Het boek verscheen al in 2006 onder de titel ‘The Gost Map‘ en de hoofdrol wordt gespeeld door de cholera-epidemie in het Londen van 1854. Londen kende op dat moment meer dan twee miljoen inwoners, er waren geen georganiseerde ophaaldiensten voor vuilnis, het ontbrak aan schoon drinkwater xc3xa9n een riool. Dxc3xa9 kans voor de cholera bacterie om zich nabij Broad Street (nu Broadwick Street) razendsnel te vermenigvuldigen en in een recordtempo heel veel slachtoffers te maken.
Zo’n epidemie was in die tijd niet zo heel bijzonder maar op dat ene specifieke moment in 1854 woonden zowel dr. John Snow als geestelijke Henry Whitehead in de buurt. Zij hebben er uiteindelijk een soort levenswerk van gemaakt om erachter te komen wat de oorzaak van de epidemie was. Zij deden dat beiden op hun eigen manier maar kwamen uiteindelijk wel tot dezelfde conclusie.

Ok, als je het zo leest lijkt het een saai onderwerp maar dat is het absoluut niet. Het geeft een fraai tijdsbeeld van Londen (als Londen fan- en kenner zie je de genoemde buurten en straten zo voor je tijdens het lezen) en leest weg als een soort roman.
Het laatste gedeelte is wat taaier. Johnson doet daar een poging om de ondertitel uit te leggen en geeft een verband tussen de cholera-epidemie, het onderzoek van de twee heren en de manier waarop grote steden nu georganiseerd zijn. Hij noemt als voorbeeld moderne steden als Bombay en Rio de Janeiro die met al hun sloppenwijken nog steeds zo georganiseerd zijn als het Londen van 1854 maar inmiddels veel meer inwoners telt dan twee miljoen en dat het grootste probleem in deze steden nog steeds het gebrek aan schoon water is. Toch hebben steden zo kunnen groeien door het onderzoek van Snow en Whitehead. Werd er vroeger getwijfeld aan de levensvatbaarheid van een grote stad, tegenwoordig is het heel gewoon dat een wereldstad tientallen miljoenen inwoners kent. Of zoals Jane Jacobs schreef in ‘Death and Life of the Great American City‘:

‘Steden waren eens de meest hulpeloze en hardst getroffen slachtoffers van ziekten, maar ze werden grote overwinnaars van ziekten’

Bijzonder boek en vorige week ineens heel actueel toen bekend werd dat de in 2008 uitgebroken cholera-epidemie in Zimbabwe al meer dan 66.000 gevallen kent en inmiddels zijn daar ruim 3000 mensen bezweken aan de verwoestende krachten van de Vibrio cholerae. Je beseft opeens weer dat cholera niet iets is uit vervlogen tijden maar voor sommige bewoners van deze aardbol nog steeds werkelijkheid is en tot de dood kan lijden.

Advertenties